ارزیابی کیفیت وسلامت برنامه زمانبندی براساس مدلDCMA

معرفی

این نکته معروف است که کیفیت، شرایط و زمان بندی یک پروژه مستقیما با نتایج اجرای پروژه و عملکرد آن هم پوشانی دارد. کارشناسان برنامه ریزی وکنترل پروژه در پروژه های متوسط تا بزرگ، زمان بندی پروژه را عموما با استفاده از روش مسیر بحرانی ایجاد می کنند که این برنامه زمانبندی  ممکن است حاوی هزاران فعالیت و مایلستون باشد که به صورت منطقی به یکدیگر وصل شده اند.

اطمینان حاصل کردن از این نکته که زمان بندی پروژه با استانداردهای بالا ایجاد شده است توسط کارشناسان برنامه ریزی وکنترل پروژه  امری سخت است، مگر آنکه برخی معیارهای استاندارد برای قضاوت درمورد سلامت برنامه  زمان بندی پروژه را استفاده کنیم.

 

درباره DCMA

سال ها پیش، سازمان مدیریت قراردادهای دفاعی امریکا (DCMA) به مطالعه انواع مختلف معیارهای بررسی سلامت  برنامه زمان بندی در پروژه های دولتی آمریکا پرداخت.پس از  مطالعه آن ها ۱۴ معیارارزیابی را که بیشترین تاثیر را در ارزیابی سلامتی مدل زمان بندی داشت، مشخص کردند. این آزمون ها تحت عنوان جدول ۱۴ نقطه ای DCMA  شناخته می شوند.

جدول ارزیابی  ۱۴ نقطه ای DCMA به منظور شناسایی اشکالات احتمالی در برنامه زمان بندی یک پروژه مورده استفاده قرار می گیرد.برای هریک از آزمون ها یک حد پذیرش مشخص شده تا کمک کند که بر روی یک موضوع خاص، تمرکز شود.

تک تک معیار ها به عنوان معیار موفقیت یا شکست کل برنامه زمانبندی  مدنظر قرار نمی گیرند، بلکه یک نمونه ای از شاخص ها را فراهم می کند که باعث می شود توجه به سمت بخش خاصی از برنامه زمان بندی پروژه معطوف شود.

  • برای مثال اگر تعداد فعالیت های با شناوری بالا از حد مجاز( ۵ درصد کل تعداد فعالیت های تکمیل نشده) فراتر رود ممکن است بین برنامه ریز (مشخص تهیه کننده مدل زمان بندی-Planner) و مدیر پروژه یا مدیر هزینه، گفتگوهایی لازم باشد و لذا اگر توجیهات منطقی برای شناوری بالا وجود داشته باشد، پس موضوع شناوری بالا اشکالی ندارد و مشکل بزرگی نیست.

معیارهای ارزیابی ۱۴ گانه به صورت خلاصه و ساده، روشی است برای جداسازی مواردی که پتانسیل ایجاد اشکال در برنامه زمان بندی دارد از بین مقدار زیادی اطلاعات  و داده.

  • نکته : عموما معیارهای ارزیابی ۱۴ گانه فقط در مورد فعالیت های تکمیل نشده در برنامه زمان بندی بکار می روند و درمورد مایلستونها، فعالیت های LOE یا خلاصه فعالیت ها بکار نمی روند.

 

 

 

 

 

مدل DCMA

 

 

 

 

معیار توضیح هدف حد پذیرش
 

منطق (منطق گمشده)

هر فعالیتی که رابطه پیش نیاز و پس نیاز، یا هر دو را نداشته باشد. مشخص کردن اینکه فعالیتهای برنامه زمان بندی تا چه میزان به خوبی بهم مرتبط شده اند. نسبت فعالیت های بدون رابطه/ کل فعالیت های در حال تکمیل:  ۵درصد

بهتر است هدف راصفر انتخاب کنیم، به جز برای اولین و آخرین فعالیت(مایلستون شروع وپایان)

هسته مرکزی کترل کفیت برنامه زمان بندی: از نظر تئوری هر فعالیت پروژه باید حد اقل یک پیش نیاز ، و یک پس نیاز داشته باشد. عدم رعایت این نکته منجر به تاثیر گذاری بر کیفیت نتایج نشات گرفته از تحلیل زمانی و تحلیل میزان ریسک برنامه زمان بندی خواهد شد. به یاد داشته باشید ارتباطات فعالیت های پروژه به صورت مستقل مورد ارزیابی قرار گرفته باشند، تا اطمینان حاصل شود که ارتباطات به صورت کامل برقرار است.
 

تعجیل ها (Leads)

یا

Neghative lags

هر فعالیت ناتمامی  که تسریعی ( lead) با فعالیت پیشنیاز خود دارد. تسریع هایی که باعث برهم زدن شناوری می شوند و ممکن است باعث به وجود آمدن تضاد میان منابع و برهم خوردن مسیر بحرانی شوند را شناسایی کنید.  

نسبت فعالیت های شبکه زماانبندی که  دارای تعجیل هستند / کل فعالیتهای شبکه= صفر درصد

تسریع ها یا تاخیرهای منفی :اغلب به منظور تنظیم تاریخ شروع و پایان کار فعالیت پس نیاز در منطق شبکه زمانبندی استفاده می شوند. با انجام این کار این احتمال وجود دارد که در شبکه زمانبندی برخی فعالیتهای پسنیاز بتوانند قبل از شروع کار فعالیت پیشنیاز  کارخودرا  شروع به کار کرده باشند. این مسئله باعث به وجود آمدن زمان منفی شده که غیر قابل نمایش و محاسبه می شود.
 

تاخیرها(Lags)

هر فعالیت ناتمامی که با فعالیت پیشنیاز تاخیر کاری دارد. جلوگیری از تاثیرات نامطلوب  بر مسیر بحرانی و تحلیل های مرتبط. نسبت فعالیتهای شبکه زمانبندی که با فعالیت پیشنیازتاخیر دارند(Lags) / کل فعالیتهای شبکه زمانبندی= ۰تا ۵ درصد
تاخیرها  Lagsباعث مخفی شدن جزئیاتی در برنامه ریزی شدههمچنین فعالیتهای دارای lag مانند فعالیت های معمولی پروژه قابل به روز رسانی نیستند. به طور معمول هرکجا که ناگزیر به استفاده از lag شدیم احتمالا فعالیتی درشبکه زمانبندی از دید ما پنهان مانده وعموما لازم است به جای استفاده از lagیک فعالیت اضافه شود.
روابط پایان به شروع(FS) همه روابط  از نوع FS

 

اطمیان حاصل شود که هیچ رابطه دیگری غیراز FSدر شبکه زمانبندی پروژه استفاده نشده یا به صورت خیلی محدود استفاده شده است نسبت فعالیتهای دارای رابطه FSدر شبکه زماننبدی / کل فعالیتهای شبکه = ۹۰ تا ۱۰۰درصد
ارتباطات FS مسیری منطقی را در طول پروژه فراهم می کنند. از روابط مبتنی بر fs برای به تصویر کشیدن یکسری از فعالیتهای وابسته بهم  استفاده می شود که در آن ها یک فعالیت پس نیاز نمی تواند قبل از شروع فعالیت پیش نیاز کار خود را شروع کرده باشد.(که ایده الترین وضعیت ممکن است)  این نکته را مد نظر داشته باشید که رابطه SF نباید در شبکه زمانبندی استفاده شودیا بسیار به ندرت
 

محدودیت های سخت (must start on، must finish on

Start No Later Than, Finish No Later Than)

فعالیت های ناتمام با هر گونه محدودیت. محدودیت هایی که مانع از این میشوند که   شبکه زمانبندی فعالیت ها در مسیر منطقی خود پیش رود(logic driven) ، شناسایی شوند. نسبت فعالیتهای با محدودیت های سخت/ کل فعالیتهای نا تمام = ۰ تا ۵ درصد
باید تا جایی که می توان محدودیت های سخت دو طرفه مانند زمان شروع اجباریMSO، زمان خاتمه اجباریMFO شروع نشود دیر تر از SNLT و خاتمه نیابد  دیر تر از اجتناب کرد، زیرا چنین محدودیت هایی موجب پیش بینی های نادرست در برنامه زمان بندی خواهد شد. باید استفاده از محدودیت های نرم مانند: سریع ترین زمان ممکنAs soon As Possible و شروع نشود زودتر از SNETشروع و خاتمه نیابد زودتراز FNETرا مدنظر قرار داد.
 

 

شناوری بالا

 

فعالیت های ناتمام با شناوری بیش از ۴۴ روز کاری (دو ماه)

 

بررسی مجدد شبکه زمانبندی فعالیتها برای اطمینان حاصل کردن از فراموش نشدن رابطه های پیشنیازی وپس نیازی ووجود شبکه منطقی از فعالیتهای وابسته بهم

 

نسبت فعالیت های در حال تکمیل با شناوری بالا/ کل فعالیت های در حال تکمیل= ۰درصد

عموما مسیرهای شبکه زمانبندی هنگامی که محدودیت های سخت در برخی فعالیتها ی یک مسیر در شبکه زمانبندی تعریف شده باشند شناوری کل غیر منطقی وزیاد پیدا میکنند  . مسیرهای باشناوری کل بیشتر از دو ماه باید  تجدید نظر شده وبهبود داده شوند.
 

شناوری منفی

 

فعالیت های در حال تکمیل با شناوری کمتر از ۰ روز کاری

 

فعالیتهایی که موجب به  تاخیرافتادن  تکمیل یک یا چند مایلستون  می شوند شناسایی شوند

 

فعالیت های در حال تکمیل با شناوری منفی/ فعالیت های در حال تکمیل= ۰درصد

 

شناوری منفی ناشی ازاین است که برنامه زمانبندی به صورت تصنعی  تسریع یافته یا با محدویتهای سخت در برخی فعالیتها محدود شده است. شناوری منفی نشانگر این است که برنامه زمانبندی در تاریخ خاتمه ای که برنامه نشان میدهد پایان نخواهدیافت . این مورد را با فعالیت های تحت محدودیت های سخت ( با شناوری منفی) مورد مقایسه قرار دهید، تا مشخص شود کدام فعالیت ها به وسیله محدودت های سخت تحت تاثیر قرار گرفته اند.
 

فعالیت با طول مدت بالاHigh Duration

فعالیت های در حال تکمیل که طول مدتی بیش از ۴۴ روز کاری ( دوماه) دارند فعالیت هایی که امکان شکسته شدن به دو یا تعداد بیشتری فعالیت دارند را مشخص کنید این کار موجب مدیریت و نظارت بهتر روی فعالیتهای مورد نظر خواهد شد(عموما فعالیت با طول مدت بالا نشاندهنده این است که فعالیت لازم است به چند فعالیت خرد شکسته شود)  

نسبت فعالیت در حال تکمیل با طول مدت بالا/کل  فعالیت های در حال تکمیل= ۰تا ۵ درصد

فعالیت هایی با طول مدت بالا نشانگر این نکته هستند که سطح برنامه از اینکه قابلیت برنامه ریزی و کنترل مناسب داشته  باشند، بالاتر است. گسترش برنامه با اضافه کردن فعالیت هایی با جزئیات بیشتر را مدنظر قرار دهید.

 

 

 

 

 

تاریخ های غیر معتبر Invalid Dates

هیچ فعالیتی actual dateپس از تاریخ جاری data dateیا status dateنداشته باشدهمچنین هیچ فعالیتی forecast date در گذشته قبل از data date نداشته یاشند  

 

 

تاریخ های نا معتبر وجود نداشته باشد.

تاریخ های نا معتبر نتیجه برنامه ریزی نرم افزارهای تهیه برنامه زمانبندی هستند که منطق صحیح برنامه ریزی را به درستی اعمال نمی کنند. وجود فعالیتهای برنامه ریزی شده قبل از زمان data date غیر ممکن است . نرم افزار پریماورا جلوی وقوع برخی این موارد را می گیرد ولی لازم است که این موارد توسط برنامه ریز هم کنترل شود
 

منابع

فعالیت های در حال تکمیل که منابعی ( نیروی کاری یا منابع مالی) به آن ها اختصاص یافته باشد. اطمینان حاصل کنیدکه  تمامی فعالیت های  دارای طول مدت یک روز یا بیشتر به آن ها هزیه یا منابع اختصاص یافته باشد  

نسبت فعالیت های در حال تکمیل بدون منابع  / فعالیت های در حال تکمیل= ۰درصد

 

برای مشخص کردن این مسئله که به تمامی پروژه منبع تخصیص یافته  یا خیر مفید است. اگر برنامه زمانبندی  به گونه ای است که کلا نیاز به تزریق منابع نداشته باشد، این معیار نا معتبر خواهد بود.

 

فعالیت های گم شده Missed tasks

فعالیتهایی که قبل از تاریخ جاری status dateبا مقادیر واقعی تکمیل شده اندیا پیش بینی میشود که تکمیل شوند بعدا زتاریخ مندرج در برنامه زمانبندی مبناbaselineیا انحراف اتمام fifnish varianceبزرگتر از صفر دارند کمک می کند که مشخص کنیم برنامه زماننبدی که پروژه براساس ان درخال اجراست تا چه حد منطبق با خط مبنا (baseline)می باشد نسبت فعالیتهای با مقادیر واقعی که تاریخ خاتمه انها قبل از تاریخ مندرج در خط مبنا است یا فعالیتهایی که پیش بینی میشود تاریخ اتمامشان بعد از تاریخ مندرج در خط مبنا باشد /  فعالیتهایی با تاریخ  خاتمه منطبق بر خط مبنا یا انهایی که تاریخ خاتمه قبل از تاریخ جاری دارند=۰تا۵%
 

همه ما به دنبال اجرای پروژه سر موقع هستیم این معیار نشان میدهدکه چه تعداد از فعالیتها در مقایسه با خط مبنا دیر خاتمه یافته اند .تعداد فعالیت هایی که قبل از تاریخ تکمیل مندرج در برنامه زمانبندی مبنا کامل میشوند معیار خوبی از عملکرد اجرایی پروژه هستند

 

آزمون مسیر بحرانی

کلیات منطق شبکه زمانبندی ومخصوصا مسیر بحرانی را ارزیابی می کند شناسایی اشکال در منطبق شبکه زمانبندی  ( تاریخ تکمیل کل پروژه تحت تاثیر مستقیم یک یا  چند خطای عمدی در برنامه زمانبندی  قرار نگیرد تاریخ اتمام پروژه تحت تاثیر دخالت مستقیم مقداری خطای عمدی در شبکه زمانبندی قرار نگیرد
با دخالت مستقیم در برنامه زمابندی تعدادی تاخیر مثلا ۶۰۰ روز در شبکه زمانبندی ایجاد می کنیم اگر تاریخ اتمام پروژه با این دخالت مستقیم (با فرض شناوری صفر) به تعویق نیفتاده باشد، به این نتیجه می رسیم که در جایی از منطق شبکه مشکل وجود دارد.
 

شاخص طول مسیر بحرانی (CPLI)

اندازی گیری واقعی بودن  مسیر بحرانی در رابطه با  با تاریخ اتمام پیش بینی شده تایید منطقی و باور پذیر بودن مسیر بحرانی  طول مسیر بحرانی+ شناوری کلtotal) float) / طول مسیر بحرانی مساوی یا بزرگتر از ۰٫۹۵
CPLI بیشتر از یک بیانگر این است که برنامه ریزی محتاطانه انجام شده و شانس زیادی برای اتمام کار قبل از موعد مقرر وجود دارد. CPLI کمتر از یک بسیار بلند پروازانه است و احتمال زیادی وجود دارد از برنامه زمانی تعیین شده عقب بیفتد.

 

 

 

 

شاخص اجرایی خیط مبنا (BEI)

تعیین میزان نسبت تعداد فعالیت های تمام شده به فعالیت هایی که  باید تمام می شده اند( تا زمان staus date) نسبت فعالیتهای تکمیل شده منطبق یا قبل از تاریخ تکمیلشان در /baselineفعالیتهایی که تاریخ خاتمه شان در baseline تا تاریخ جاری status dateسر رسید شده است= >0.95

 

 

 

اندازه گیری بهینگی کارو عملکرد پیمانکار در مقایسه با برنامه. هرچه تعداد بیشتری از فعالیت های زودتر یا هم زمان با زمان بندی خط پایه تمام شوند منجر به BEI یک و بیشتر می شوند. همچنین، شاخصBEI  کوچکتر از یک نشانگر این است که فعالیت های کمتری  نسبت به میزان مشخص شده در خط پایه به اتمام رسیده است.

 

 

 

کاوش در معیارهای اندازی گیری:

معیار های اندازه گیری سلامت برنامه ریزی دیگری نیز وجود دارند که شامل لیست بالا نیستند. در ادامه تعدادی از معیار های دیگر را برای ارزیابی برنامه ریزی پروژه معرفی کرده ایم:

  • روابط زائد: وجود منطق وروابط غیر ضروری در شبکه

وجود ارتباطات زیاد ممکن است نشانگر عدم درک درست برنامه ریز  از روابط میان فعالیت ها باشد، و ممکن است باعث شود فعالیتها به دلیل غیر منطقی واشتباه ، هنگام پیشرفت زمانی شیفت داده شوند به جلو

  • پیشرفت خارج از منطق شبکه زمانبندی:

اگر فعالیت پس نیاز قبل از اتمام فعالیت های پیش نیاز آغاز شود، رابطه میان آن ها out of sequence progress خواهد بود و باید در منطق برنامه زمانبندی  تجدید نظر شود.

  • تخصیص منابع به خلاصه فعالیت هاsummary tasks:

بستگی به نوع منبع ممکن است مجاز یا غیر مجاز باشد.

  • روابط خلاصه فعالیت ها:

روابط میان خلاصه فعالیت ها مجاز نیست .

جمع بندی

معیار های اندازه گیری سلامت برنامه ریزی در زمان طرح و اجرای برنامه های مبتنی بر مسیر بحرانی جزئی حیاتی محسوب می شوند. معیار ارزیابی برنامه ۱۴ نقطه ای که DCMA ابداع کرده است  ابزاری مفید برای کارشناسان برنامه ریزی وکنترل پروژه به منظور ارزیابی برنامه ها به عنوان بخشی از ارزیابی کیفیت زمانبندی پروژه است. این بررسی ها بر  برنامه زمانبندی پروژه، باید بخشی از وظایف وبرنامه کاری  برنامه ریزی وکنترل پروژه باشد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *